Bundesliga Vs Premiership – Το ιδανικό μοντέλο διοίκησης

Η Bayern Munich ηττήθηκε στον τελικό του Champions League από την Chelsea FC. Δυο από τις θεωρούμενες «μεγάλες» ευρωπαϊκές ομάδες αναμετρήθηκαν για να κατακτήσουν το βαρύτιμο τρόπαιο αντιπροσωπεύοντας συγχρόνως τα εθνικά τους πρωταθλήματα.

Ποιες είναι όμως οι βασικές διαφορές των 2 πρωταθλημάτων;

Το «γερμανικό μοντέλο»

Η Γερμανία έχει χαρακτηριστεί ως μια κοινωνία που εκτιμά τη συνεργασία, τη σκληρή δουλεία βάση συγκεκριμένου πλάνου το οποίο τηρείται απαρέγκλιτα, την διαφάνεια και τις αυστηρές δομές,  κάτι που φυσιολογικά εκτείνεται και στο σύστημα της εταιρικής τους διακυβέρνησης. Η έννοια του εποπτικού και του διοικητικού συμβουλίου (τα οποία υπάρχουν ανεξάρτητα το ένα από το άλλο) είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της γερμανικής εταιρείας, είτε αυτό είναι μια ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (GmbH), είτε μια ανώνυμη εταιρεία (AG), είτε μια ετερόρρυθμη εταιρία με έναν ομόρρυθμο εταίρο που είναι υπεύθυνος χωρίς περιορισμό (KGaA).

Περισσότερες πληροφορίες για τα είδη των εταιριών στην Γερμανία εδώ.

Ισχυρή παράδοση έχουν στην Γερμανίας οι ενώσεις μελών (associations ή e.V ή eingetragener Verein),  οι οποίες βασίζονται στις κοινωνικές αξίες και στην δύναμη των τοπικών κοινοτήτων. Ο αριθμός των ενώσεων αυτών ξεπερνάει σήμερα το μισό εκατομμύριο.

Όπως είναι λογικό αυτή η παράδοση έχει επηρεάσει και τον τρόπο λειτουργίας του Γερμανικού ποδοσφαίρου. Μέχρι το 1998, όλες οι ομάδες ήταν δομημένες ως e.V, ανήκαν στα μέλη τους και η διαχείρισή τους γινόταν από τους δημοκρατικά εκλεγμένους αντιπροσώπους των ενώσεων αυτών. Όλα τα έσοδα μιας ένωσης (e.V) ορίζεται βάση νόμου να επιστρέφουν σε αυτή με την μορφή επένδυσης .  Επίσης, αρκετές γερμανικές ποδοσφαιρικές ομάδες ιδρύθηκαν ως «τμήματα» ενός  συλλόγου, όπως συμβαίνει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Στην φετινή Bundesliga, εφτά ομάδες διατηρούν την δομή των ενώσεων μελών (e.V) Freiburg, Hamburg, Kaiserslautern, Mainz, Nürnburg, Schälke 04 και Stuttgart.

Κάντε click για να δείτε το γράφημα σε full size

Από το 1998 και μετά οι ομάδες είχαν την δυνατότητα να αλλάξουν την δομή τους ενσωματώνοντας το επαγγελματικό τους ποδοσφαιρικό τμήμα σε εταιρίες περιορισμένης ευθύνης χωρίς όμως να εντάσσεται σε αυτή την εταιρία όλος ο σύλλογος.

Η Ομοσπονδία Συλλόγων της Γερμανίας, η DFL, ιδρύθηκε το 2000 ως GmbH  και είναι υπεύθυνη για την διοργάνωση και των δυο πρωταθλημάτων ( σε συνεργασία με την DFB, Deutscher Fußball-Bund ) και όλοι οι 36 επαγγελματικοί σύλλογοι της 1. Bundesliga και 2. Bundesliga είναι μέλη της.

Η DFL αποφάσισε να επιτρέψει την αλλαγή αυτή για εμπορικούς λόγους  αλλά και για να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα των πρωταθλημάτων της καθώς η είσοδο κεφαλαίων αλλά και η τεχνογνωσία των εταιριών όσον αφορά τον τρόπο που πρέπει να λειτουργούν οι σύγχρονοι οργανισμοί, εξασφάλιζε την ποιοτική αναβάθμιση των ομάδων κάτι που επηρέασε άμεσα και την ανταγωνιστικότητα των πρωταθλημάτων.

Οι υπόλοιπες 11 ομάδες της φετινής Bundesliga που έχουν την παραπάνω δομή δεν σημαίνει ότι ελέγχονται πλήρως από τους ιδιώτες που έχουν επενδύσει σε αυτές μιας και χάρη στον κανόνα 50+1 οι ένωσεις μελών πρέπει να διατηρήσουν την πλειοψηφία των μετοχών της ανώνυμης εταιρείας και κατά συνέπεια τον έλεγχο αυτής.

Το σκεπτικό του κανόνα 50+1, είναι να διασφαλιστεί η επιρροή της ένωσης μελών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ομάδας και να αποφευχθεί η νόθευση του ανταγωνισμού στην περίπτωση που η ίδια ανώνυμη εταιρία επεδίωκε να ελέγξει παραπάνω από μια ποδοσφαιρική ομάδα.

Θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι η απουσία του κανόνα 50+1 στην Αγγλία συμβάλει στην διατήρηση της αδιαφανής διαδικασίας αγοράς ομάδων καθώς πολλές Αγγλικές ομάδες διοικούνται και ελέγχονται από άγνωστες εταιρίες με έδρα συνήθως κάποιο φορολογικό παράδεισο χωρίς να μπορεί κανείς να διασφαλίσει και να ελέγξει αν η ίδια εταιρία εμπλέκεται σε παραπάνω από μια ομάδα.

Στην Premier League 15 από τις 20 ομάδες ανήκουν ολοκληρωτικά ή μέρος αυτών σε εταιρίες με έδρα εκτός Αγγλίας ή σε offshore trusts. Στην Championship ο αριθμός αυτός φτάνει στις 17.

Η Αγγλική σειρά Dispatches ( σεζόν 2, επεισόδιο 5 ) με τίτλο «How to buy a football club» αναφέρεται εκτενώς στο πρόβλημα αυτό. Δυστυχώς το συγκεκριμένο επεισόδιο δεν είναι διαθέσιμο on-line αλλά με την χρήση του hashtag #ForSaleFC μπορείτε να ακολουθήσετε την συζήτηση διαδίκτυα.

Εξαιρέσεις

Βέβαια υπάρχουν δύο εξαιρέσεις στον κανόνα 50+1. Η Bayer Leverkusen και η VFL Wolfsburg είναι 100% θυγατρικές άλλων εταιριών. Η μεν Bayer Leverkusen ανήκει σε εταιρία χημικών η δε VFL Wolfsburg, σε εταιρία κατασκευής αυτοκίνητων.

Το 2011 αποφασίστηκε ότι οι χορηγοί, με συμμετοχή πάνω από 20 χρόνια σε μια ποδοσφαιρική ομάδα θα μπορούσαν να πάρουν την πλειοψηφία των μετοχών μόνο όμως με την συγκατάθεση των μελών.  Η απόφαση αυτή ήρθε σαν αντιστάθμισμα στην ανεπιτυχή κίνηση του προέδρου του Hannover  96, Martin Kind, ο οποίος υπέβαλε πρόταση για την κατάργηση κανόνα 50 + 1.

Έτσι, η δυνατότητα να παραμείνουν οι ενώσεις μέλη, ιδιοκτήτες των ομάδων ή τουλάχιστον να ασκούν έλεγχο έτσι όπως ορίζεται από τον κανόνα 50+1 παραμένει σαν αναφαίρετο δικαίωμα στο καταστατικό του Γερμανικού ποδοσφαίρου.

Αδειοδότηση στο Αγγλικό πρωτάθλημα

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών, γίνονται διάφορες συζητήσεις για την δημιουργία ενός συστήματος αδειοδότησης στο Αγγλικό ποδόσφαιρο.

Τον περασμένο Ιούλιο, η εξεταστική επιτροπή του τμήματος Αθλητισμού, Μέσων και Πολιτισμού στην Αγγλία,  πρότεινε ως μέρος της έκθεσής του για την διακυβέρνηση του ποδοσφαίρου, την εισαγωγή ενός μοντέλου αδειοδότησης που θα επιβάλλεται με αυστηρότητα και συνέπεια σε όλο το αγγλικό ποδόσφαιρο. Τον Οκτώβριο, η κυβέρνηση επανέλαβε αυτό το αίτημα, προσθέτοντας ότι είναι σημαντικό το μοντέλο αδειοδότησης  να στηθεί με βάση την εμπειρία του παρελθόντος αλλά και να προσπαθήσει να προβλέψει τις όποιες μελλοντικές επιπλοκές. Νωρίτερα φέτος, ο οργανισμός Supporters Direct δημοσίευσε τις δικές του βασικές αρχές βάση των οποίων πρέπει να στηθεί το σύστημα της αδειοδότησης. Και οι τρεις προτάσεις έχουν σαν βάση τους το γερμανικό μοντέλο.

Στόχος του συστήματος αδειοδότησης

Ο θεμελιώδης στόχος του συστήματος αδειοδότησης είναι να διασφαλιστεί η λειτουργία όλων των ομάδων-μελών  της ένωσης κατά τη διάρκεια της σεζόν και να εξασφαλιστεί η σταθερότητα, η ακεραιότητα και η συνέχεια των πρωταθλημάτων.

Ο κανόνας 50+1 είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του συστήματος αδειοδότησης, αλλά υπάρχουν επίσης μια σειρά από συγκεκριμένα κριτήρια, τα οποία αντιμετωπίζουν και εξετάζουν την ικανότητα  διαχείρισης της ομάδας και την οικονομική κατάσταση του συλλόγου. Το σύστημα αδειοδότησης καθορίζει επίσης τις κατευθυντήριες γραμμές για μια διαφανής εταιρική διακυβέρνηση.

Οικονομικός έλεγχος – Απαιτήσεις

Ο έλεγχος των οικονομικών στοιχείων είναι ζωτικής σημασίας για το σύστημα αδειοδότησης, και αποσκοπεί στη μείωση της υπέρογκης σπατάλης και την δημιουργία χρεών, αναγκάζοντας όλα τα σωματεία να ακολουθήσουν μια συγκεκριμένη διαδικασία και να υποβάλουν αίτηση για χορήγηση της σχετικής αδείας πριν από κάθε αγωνιστική περίοδο  (ότι γίνεται τις τελευταίες χρονιές και στην Ελλάδα λόγο FFP). Ουσιαστικά, κάθε ποδοσφαιρική ομάδα πρέπει να είναι υπόλογη και υπεύθυνη για την οικονομικής της κατάσταση. Μια σειρά από οικονομικά έγγραφα πρέπει κατατεθούν καλύπτοντας διάφορους τομείς όπως τα περιουσιακά στοιχεία, τα εισπρακτέα, το υπόλοιπο σε μετρητά, το τραπεζικό υπόλοιπο, τις υποχρεώσεις , τις  τρέχουσες διευκολύνσεις υπερανάληψης, τις  δανειακές δεσμεύσεις, τις τρέχουσες προβλέψεις κέρδους / ζημίας δηλώσεις και τις ταμειακές εισροές και εκροές.

Τα έγγραφα που υποβάλλονται αξιολογούνται από την DFL, η οποία στη συνέχεια παράγει μια έκθεση στην οποία βαθμολογεί την οικονομική βιωσιμότητα της ομάδας. Στην συνέχεια ενημερώνει για την απόφαση της επιτροπής αδειοδότησης για το αν πρέπει ή όχι να εγκρίνει την αίτηση της ομάδας.

Οι οικονομικές επιδόσεις παρακολουθούνται κατά τη διάρκεια της σεζόν, και αν προκύψουν προβλήματα, οι ομάδες υποχρεούνται να υποβάλουν επιχειρηματικά σχέδια για την βελτίωση της κατάστασή τους τα οποία δημιουργούνται είτε αποκλειστικά από τους συλλόγους τους είτε σε συνεργασία με την DFL.

Η DFL έχει προβλέψει και ένα πρόσθετο «δίχτυ ασφαλείας». Έχει ορίσει έναν κοινό λογαριασμό στον οποίο μπορεί να προσφύγει οποιαδήποτε  ομάδα σε περίπτωση οικονομικής δυσκολίας. Στον λογαριασμό αυτό κάθε ποδοσφαιρική ομάδα είναι υποχρεωμένη να καταβάλει κάποιο ποσό ανά σεζόν.

Πρέπει να τονιστεί ότι δεν έχει υπάρξει κάποια ομάδα που να έχει βρεθεί σε καθεστώς πτώχευσης/διαχείρισης από τη δημιουργία της ένωσης το 1963. Στην Αγγλία μετά το 1992, 92 ομάδες έχουν βρεθεί  σε καθεστώς πτώχευσης/διαχείρισης.

Αποτελέσματα

Σύμφωνα με έκθεση της Deloitte που εκδόθηκε το 2011 το γερμανικό μοντέλο έχει εντυπωσιακά αποτελέσματα.

  • Τα συνολικά έσοδα της Bundesliga αυξήθηκαν κατά 6% ( 1.664 εκατομμύρια €  )
  • Την σεζόν 2009-2010 η  Bundesliga  είχε το μεγαλύτερο  λειτουργικό κέρδος από τα υπόλοιπα πέντε μεγάλα ευρωπαϊκά πρωτάθλημα ( 138 εκατομμύρια €  )
  • Για την όγδοη διαδοχική σεζόν, η Bundesliga  σημείωσε τον υψηλότερο μέσο όρο εισητηρίων (42.700)
  • Τα εμπορικά έσοδα της Bundesliga ήταν τα μεγαλύτερα από τα υπόλοιπα πέντε μεγάλα ευρωπαϊκά πρωτάθλημα ( περίπου 800 εκατομμύρια €  )

Συμπεράσματα

Τι αποδεικνύουν τα παραπάνω στοιχεία; Πολύ απλά ότι οι Γερμανοί έχουν βρει μια φόρμουλα για να στήσουν το ποδόσφαιρό τους σε σωστές βάσεις. Το μοντέλο τους λειτουργεί παρόλο που πολλοί πιστεύουν ότι για να πρωταγωνιστεί μια ομάδα πρέπει να ελέγχεται από κάποιο οικονομικό κολοσσό. Σίγουρα τα λεφτά μπορούν να χτίσουν μια ομάδα πιο γρήγορα και να την οδηγήσουν στην κορυφή (η Manchester City και η Chelsea FC είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα) αλλά με ποιο κόστος; Πόσα χρέη θα δημιουργήσουν αυτά τα club κυνηγώντας την κορυφή και πως μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι ιδιοκτήτες τους θα τα πληρώσουν πριν αποχωρήσουν από την διοίκηση των συλλόγων τους;

Football is business, όμως γιατί θα πρέπει ο κάθε φίλαθλος να περιμένει κάποιον οικονομικό κολοσσό σαν απομηχανής θεό για να οδηγήσει την ομάδα του στην επιτυχία; Οι υποστηρικτές των ομάδων έχουν ένα βασικό πλεονέκτημα: μπορούν να εγγυηθούν την μακροπρόθεσμη δέσμευση, την οικονομική στήριξη στη εκάστοτε ομάδα και την ανιδιοτελή αγάπη τους και αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει. Αν συνδυάσουμε αυτό, με τον κανόνα 50+1, μια αξιοκρατική διαδικασία οικονομικού ελέγχου των ομάδων και μια αδιάβλητη διαδικασίας αδειοδότησης, τότε έχουμε μια συνταγή που οδηγεί σίγουρα στην επιτυχία.

Ελληνική πραγματικότητα

Στην Ελλάδα, ο Άρης Θεσσαλονίκης διοικείται με ένα μοντέλο ανάλογο του Γερμανικού e.V, η ΑΕΚ προσπάθησε να ακολουθήσει με την δημιουργία των Supportes όμως το εγχείρημα έμεινε στην μέση και  ο κ. Αλαφούζος ηγείται της προσπάθειας δημιουργίας μιας εταιρίας λαϊκής βάσης η οποία θα αναλάβει την διοίκηση του Παναθηναϊκού.

Η αντιγραφή του μοντέλου και η προσαρμογή του στα Ελληνικά δεδομένα μπορεί να οδηγήσει το Ελληνικό ποδόσφαιρο σίγουρα όχι στα επίπεδα του Γερμανικού αλλά σε μια ποιοτική αναβάθμιση του προϊόντος και σε ένα λαμπρότερο μέλλον.

About Dimitris Christodoulou

Marketing Analytics Manager at IRONMAN and Founder of Sportman.gr

Check Also

Ο απολογισμός του 17ου συνεδρίου της ΕλλΕΕΔΑΑ

Σύνεδροι όλων των ηλικιών κατέκλυσαν τo αμφιθέατρο των ΤΕΦΑΑ του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών παρακολουθώντας …